Eind november is koud en nat. In Nederland is het ook koud, horen we, maar zonder regen en met mooie witberijpte weilanden. Hoe dan ook, het is weer voor erwtensoep. Doordat ik steeds vaker met de vegetarisch levende Odette praat, wil ik zelf ook graag vleesloos koken. En als je eenmaal het een en ander weet over veetransporten, de manier waarop dieren gehouden worden en de rampzalige gevolgen van vlees eten voor het milieu, dan neem je liever wat anders. Alleen is dat ‘wat anders’ niet zo makkelijk te vinden in Frankrijk. Vleesvervangers? Nog nooit van gehoord. De Fransen zijn namelijk in grote meerderheid van mening dat eten zonder vlees geen eten is. Natuurlijk heb je die mensen in Nederland ook, maar er is tenminste een ander soort te vinden. Grof ingedeeld zou je kunnen zeggen dat VVD-stemmers vlees eten en dat veel Groen Linksers geheel of gedeeltelijk vlees mijden.
Maar hoe extreem-links een Fransman ook mag zijn, hij staat toch op zijn biefstuk of ganzenlever. Ik hoorde zelfs van een recept met een vis die levend wordt gekookt!
De schrijfster Marguerite Yourcenar durfde het aan hier kritiek op te leveren. Ten eerste vroeg ze zich af waar de houding van de Fransen ten opzichte van dieren vandaan kwam. Ze wees erop dat de filosoof Pascal dieren als machines zag.
Pascal Yourcenar
Met de gevoelens van machines hoeven we uiteraard geen rekening te houden. Waarschijnlijk zag hij ook de mens als machine, maar durfde hij dat niet te publiceren. Deze gedachte ging namelijk in tegen de katholieke leer. Moeten wij ons eeuwen later nog laten beïnvloeden door de onvoltooide gedachten van Pascal, vraagt Yourcenar zich af.
Ten tweede stelt ze eenvoudig: dieren hebben niets behalve hun leven. Ze hebben geen bezit. Het enige wat ze hebben, hun leven, neemt de mens ze vaak af. Vaak op een gruwelijke manier. Na een afgrijselijk leven. Ik besluit dus vegetarische erwtensoep te maken. Hieronder volgt het recept. Ik heb er diep voor moeten graven. Een recept uit ze zeventiende eeuw (!) biedt uitkomst. Toen werd er namelijk nog serieus gevast.
In de vastentijd tussen carnaval en Pasen mag er van oudsher geen vlees worden gegeten. In de Middeleeuwen waren ook alle zuivelproducten taboe in deze tijd, later was boter wel toegestaan. Als vervanging voor vleesproducten werden amandelen gebruikt. In plaats van vleesbouillon werd soms erwtenpuree gebruikt.
purée de pois verts
150 gram spliterwten
50 gram ongezouten boter
fines herbes (wat takjes peterselie, dragon, kervel, bieslook)
1/2 krop sla, gewassen en in repen gesneden
zout
specerijen (kruidnagel, peper, nootmuskaat en foelie)
2 uien, grof gesnipperd
1 liter kokend water
Voorbereiding/Bereiding
Breng het water aan de kook, doe alles in de pan. Voeg het zout pas na een half uur toe; de erwten kunnen anders hard worden. Breng weer aan de kook, laat drie kwartier zachtjes doorkoken, druk dan alles door een zeef of passevite met het kookvocht, of pureer in een blender.
Dit... of toch maar dit?
