Ja, eens zou de vraag komen: Wat doe ik hier? In de winter – hoe mild ook – vallen er weinig leuke tochten te maken. Wat is een klein dorp dan saai. Ik ben uitgekeken op de mensen hier - hun trainingsbroeken waar ze de hele dag in rondlopen, hun fantasieloze huizen, de eeuwige bende in hun keukens.
Nederlandse vriendin Kirsten merkt dat de toon van mijn mailtjes steeds negatiever wordt en stuurt me een boek om de tijd door te komen. Een leuk idee, helaas het is weer een Tatiana de Rosnay. We kennen haar allemaal van Haar naam was Sarah. Dat boek viel wel door te komen omdat er een verhaal in zat en het spannend was. Natuurlijk wist ik wel dat het slecht zou aflopen, maar ik was benieuwd hoe erg het zou worden. Nou, heel erg dus. Concentratiekampen, dood en verderf. Toch irriteerde dit boek me al mateloos. Ten eerste door die twee verhalen. Een verhaal nu en een verhaal vroeger, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Waarom ik ga cursiveren? Omdat De Rosnay dat ook doet, om de lezer duidelijk te maken dat dit een andere verhaallijn is, en dat wat we nu lezen éérder is gebeurd. Die twee naar elkaar toewerkende lijnen is mij net te veel een trucje van de creatief schrijven-cursus die Tatiana waarschijnlijk heeft gevolgd. Het is me te Amerikaans. Want Tatiana is Amerikaanse. Met een Fransman getrouwd en dat heeft haar de moed gegeven zichzelf tot Frankrijk-expert te verklaren. Zo leren we uit Haar naam was Sarah dat Franse mannen vreemd gaan, Françaises topless zonnen (oooh!), er in Parijs veel kunstzinnige mensen wonen, die helaas geen airco in hun huizen hebben en die helaas ook niet bereid zijn het Franse oorlogsverleden onder ogen te zien. (Wat ze het ergste vindt, wordt niet helemaal duidelijk, waarschijnlijk toch de ontbrekende airco.) De heldin van het verhaal is (toevallig!) een Amerikaanse die natuurlijk wel alles over de oorlog wil weten in tegenstelling tot haar Franse echtgenoot. (Hoe slecht hij is, blijkt wel: Hij wil dat zijn vrouw haar zwangerschap laat afbreken en hij heeft een maîtresse.) Natuurlijk ontrafelt ze zowel familiegeheimen als de oorlogsgeschiedenis en keert gelouterd terug naar Amerika, waar het lekker fris is zoals het in Parijs niet bestaat, en waar vrijheid in de lucht hangt. Voor wie het boek niet heeft gelezen: trutje Tatiana heeft dit echt opgeschreven. Je zou haar graag eens een weekje of wat in Guantanamo Bay laten doorbrengen om de Amerikaanse vrijheid eens echt te proeven.
Tatiana de Rosnay 
Maar ik ben ook een trutje, want ik heb vriendin Kirsten bedankt voor haar boek (natuurlijk) en ook gezegd dat ik het goed vond (dom). Nu heeft ze weer een boek van Tatiana gestuurd: Die laatste zomer. O wee, een betekenisvolle, geheimzinnige titel. Bij uitgeverij Artemis heeft iemand hier lang op zitten peinzen: er moet ‘zomer’ in, daar houden vrouwen van (die kopen de meeste boeken). Er moet ‘laatste’ in, zodat men zich afvraagt: Wat is er dan gebeurd? En de foto van een jongetje in zwembroek op de voorkant, nu kopen ze het zeker.
Terug naar het boek zelf. De eerste bladzijde meldt dat het geschreven is in liefhebbende herinnering aan iemand, met een stuk gedicht erbij. De tweede bladzijde: ‘voor Sophie en Nicolas, ze weten wel waarom’. Als zij het wel weten, wat heb ik er dan mee te maken? Komt er aan het eind ook weer zo’n dankbetuiging? Die op z’n Amerikaans iedereen noemt van telefoniste bij de uitgeverij tot de echtgenoot (zonder wie ik niemand ben)? Als dat zo is, gaat het boek nu de haard in. De echtgenoot ontbreekt, dus ik begin dapper. Leuk, we zitten weer in Parijs. Het is weer eens warm, het verkeer is druk. De hoofdpersoon is een man, het verhaal wordt in de ik-vorm verteld. Nou, nou, Tatiana durft. Flink wat seks, want mannen doen immers niets anders. En kijk eens aan, er is weer een tweede verhaallijn, in de vorm van brieven! Iets mysterieus uit het verleden!! De hoofdpersoon heeft het erg moeilijk: zijn vrouw is vreemdgegaan (die Fransen toch!), zijn kinderen puberen, hij heeft genoeg van zijn werk. Zijn zus krijgt een auto-ongeluk en zo leert hij een in het ziekenhuis werkende vrouw kennen. Zij verzorgt lijken. O, o, o, wat eng. Maar o, wat kan zij een wijze dingen over de dood zeggen. En er komt nog veel meer dood aan te pas: een vriendin van de dochter van de ik-figuur zakt zomaar dood in elkaar, zijn oma gaat dood en zijn vader blijkt kanker te hebben, zijn moeder is al lang geleden gestorven. Terugkomend van een van de vele begrafenissen rijdt zijn auto over slachtafval. En iemand springt voor de trein waarin hij op weg is naar zijn geliefde lijkenverzorgster. Volgend de achterflap mogen we dit een ‘realistisch boek’ noemen. Dat is een citaat uit de Esta, tja…
Maar goed, ik loop al uit, laten we afronden. Hoofdpersoon Antoine komt door al dit leed tot diepe inzichten en lijkt een bescheiden geluk te vinden. Dit wordt een beetje in het midden gelaten. Die Tatiana is me toch een echte kunstenares: een open einde! En er wordt weer eens een geheim uit het verleden onthuld. Antoine’s moeder blijkt een affaire te hebben gehad. Et alors? Dat weten we nu toch wel van die Fransen? Ja, maar het was met een vrouw. Zoiets kon niet in Frankrijk in de jaren zeventig. Misschien wel in New York, maar niet in Parijs. (Opnieuw Amerikaanse vrijheid.) Is dat alles? Ja. Kirsten, bedankt.
